Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Açılışta, İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Çok Katmanlı Bir Tarihsel Birikim

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca güncel diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını vurguladı. Ona göre bu ilişkiler, Akdeniz’in ortak tarihine, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarına ve kültürel etkileşimlere dayanıyor. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve mali bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı.

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin önemli dönüm noktalarından biri olarak tanımladı. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Tarihsel Belgeler ve Akademik İş Birliği

Koyuncu konuşmasında, TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789) adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere dayanan eserin, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu söyledi. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında yer aldığını ifade etti.

Koyuncu, Roma’da katıldığı Avrupa Birliği destekli Water4All projesine de değindi. Projede atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine araştırmalar yapıldığını aktardı. İtalyan ortaklarıyla yeni proje önerileri sunduklarını belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemine dikkat çekti. TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara da değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi.

Bilim Diplomasisi ve Küresel Sorunlar

Koyuncu, bilim diplomasisinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmenin temel araçlarından biri olduğunu belirtti. İklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların ele alınmasında uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını ifade etti. Bu kapsamda, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) dikkat çekti ve Türkiye-İtalya akademik ilişkilerinin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu söyledi.

Oturumlarda Ele Alınan Başlıklar

Açılış konuşmalarının ardından, Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü) modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını anlattı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve mali ilişkileri ele aldı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair değerlendirmelerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.